NghiemTrong.comNghiêm Trọng
Tội xâm phạm sở hữu

Tội huỷ hoại tài sản: cố ý làm hư hỏng đồ của người khác bị xử thế nào

Điều 178: huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản từ 2 triệu đồng là có thể bị truy cứu. Bốn khung, loại tội, thời hiệu và khác gì vô ý gây thiệt hại.

A Vietnamese homeowner seen from behind stands in a narrow alley looking at a dented metal gate and a scratched motorbike, overcast daylight, eye-level medium shot

Huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác trị giá từ 2 triệu đồng trở lên có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 178 Bộ luật Hình sự. Khung nhẹ nhất cho phép phạt tiền từ 10 đến 50 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù từ 6 tháng đến 3 năm; khung nặng nhất là tù từ 10 đến 20 năm.

Khác các tội chiếm đoạt, người phạm tội ở đây không lấy tài sản về cho mình mà làm cho tài sản mất giá trị sử dụng, toàn bộ hoặc một phần. Khoản 1 là tội ít nghiêm trọng, khoản 2 là tội nghiêm trọng, khoản 3 là tội rất nghiêm trọng, khoản 4 là tội đặc biệt nghiêm trọng. Điểm mấu chốt để phân biệt với tội vô ý gây thiệt hại ở Điều 180 là lỗi cố ý, và mốc giá trị của hai tội chênh nhau rất xa.

Huỷ hoại khác làm hư hỏng thế nào, và mốc 2 triệu đồng

Huỷ hoại là làm cho tài sản mất hẳn giá trị sử dụng, không thể khôi phục. Cố ý làm hư hỏng là làm tài sản giảm giá trị sử dụng nhưng vẫn có thể sửa chữa, khôi phục. Hai hành vi chung một điều luật, chung khung hình phạt; điều khác nhau là cách xác định giá trị thiệt hại. Với hư hỏng, thiệt hại thường là chi phí khôi phục hoặc phần giá trị bị giảm, không phải toàn bộ giá trị tài sản.

Khoản 1 Điều 178 lấy mốc thiệt hại từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng. Dưới 2 triệu đồng vẫn bị truy cứu khi: đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi tại Điều 178 mà còn vi phạm; đã bị kết án về tội này, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm; gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội; tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ; tài sản là di vật, cổ vật.

So điểm a và b với các tội chiếm đoạt: ở Điều 178, tiền án hoặc tiền sự phải là về chính hành vi huỷ hoại, làm hư hỏng tài sản, không phải về mọi tội chiếm đoạt. Người từng bị kết án trộm cắp, nay làm vỡ đồ trị giá 1 triệu đồng, không vì tiền án trộm cắp mà bị truy cứu theo Điều 178.

Bốn khoản của Điều 178: khung, loại tội, thời hiệu

Loại tội đối chiếu Điều 9; thời hiệu đối chiếu khoản 2 Điều 27.

KhoảnTình tiếtHình phạtLoại tộiThời hiệu
1Thiệt hại từ 2 triệu đến dưới 50 triệu đồng, hoặc dưới 2 triệu đồng kèm trường hợp luật nêuPhạt tiền 10 – 50 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù 6 tháng – 3 nămÍt nghiêm trọng5 năm
2Có tổ chức; thiệt hại từ 50 triệu đến dưới 200 triệu đồng; tài sản là bảo vật quốc gia; dùng chất nguy hiểm về cháy, nổ hoặc thủ đoạn nguy hiểm khác; để che giấu tội phạm khác; vì lý do công vụ của người bị hại; tái phạm nguy hiểmTù 2 – 7 nămNghiêm trọng10 năm
3Thiệt hại từ 200 triệu đến dưới 500 triệu đồngTù 5 – 10 nămRất nghiêm trọng15 năm
4Thiệt hại từ 500 triệu đồng trở lênTù 10 – 20 nămĐặc biệt nghiêm trọng20 năm

Khoản 3 có khung 5 đến 10 năm, mức cao nhất 10 năm nên vẫn là rất nghiêm trọng. Khoản 4 có mức thấp nhất 10 năm và mức cao nhất 20 năm, không có tù chung thân. Khoản 5 cho phép hình phạt bổ sung: phạt tiền từ 10 triệu đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 đến 5 năm.

Hai tình tiết của khoản 2 cần đọc kỹ

"Vì lý do công vụ của người bị hại". Đập phá xe, nhà, tài sản của một người vì người đó đã làm nhiệm vụ công vụ, như kiểm tra, xử lý vi phạm, là tình tiết đưa thẳng vụ việc lên khoản 2, dù thiệt hại chỉ vài triệu đồng. Luật bảo vệ người thi hành công vụ khỏi việc bị trả đũa qua tài sản.

"Để che giấu tội phạm khác". Huỷ hoại tài sản nhằm che giấu một tội phạm khác cũng là tình tiết khoản 2. Khi đó người phạm tội có thể bị xử về cả tội bị che giấu lẫn tội huỷ hoại tài sản.

"Dùng chất nguy hiểm về cháy, nổ hoặc thủ đoạn nguy hiểm khác". Tình tiết này nhìn vào mức độ nguy hiểm của cách thức, không chỉ vào giá trị thiệt hại. Một vụ gây cháy làm hư hỏng tài sản không lớn vẫn có thể thuộc khoản 2. Nếu hành vi đe doạ tính mạng của nhiều người, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét thêm các tội khác.

Ba tình tiết giảm nhẹ hay gặp. Tự nguyện sửa chữa, bồi thường, khắc phục hậu quả (điểm b khoản 1 Điều 51); phạm tội trong trường hợp bị kích động về tinh thần do hành vi trái pháp luật của nạn nhân (điểm e); phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng (điểm i). Các tình tiết này tác động mức án, không đổi khoản.

Thiệt hại được xác định thế nào: bốn câu hỏi

Vì cả bốn khoản của Điều 178 đều gắn với mức thiệt hại, con số thiệt hại thường là điểm tranh luận chính. Khi đọc hồ sơ, nên đi theo bốn câu hỏi:

  1. Tài sản bị huỷ hoại hẳn hay chỉ hư hỏng một phần? Với huỷ hoại, thiệt hại gắn với giá trị tài sản; với hư hỏng, thiệt hại gắn với phần giá trị bị giảm hoặc chi phí khôi phục.
  2. Giá trị được xác định tại thời điểm nào? Tài sản đã qua sử dụng có giá trị thấp hơn giá mua mới; kết quả định giá của cơ quan có thẩm quyền là căn cứ, không phải hoá đơn mua ban đầu hay con số người bị hại tự kê.
  3. Có nhiều tài sản, nhiều chủ sở hữu bị thiệt hại trong cùng một hành vi không? Cách tổng hợp thiệt hại có thể làm vụ việc vượt mốc 50, 200 hay 500 triệu đồng.
  4. Phần thiệt hại nào thực sự do hành vi cố ý gây ra? Nếu một phần hư hỏng do nguyên nhân khác như thời tiết, hao mòn hay người khác gây ra, phần đó cần được tách riêng.

Người bị buộc tội có quyền đề nghị định giá lại nếu có căn cứ cho rằng kết quả định giá chưa đúng; thủ tục cụ thể nên để luật sư hướng dẫn. Một khoản chênh nhỏ ở sát mốc có thể đổi cả khoản áp dụng, loại tội lẫn thời hiệu.

Cố ý (Điều 178) và vô ý (Điều 180): khác nhau rất xa

Cùng là làm hỏng tài sản của người khác, nhưng lỗi cố ý hay vô ý quyết định gần như mọi thứ.

Tiêu chíHuỷ hoại, cố ý làm hư hỏng (Điều 178)Vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng (Điều 180)
LỗiCố ýVô ý
Mốc định tộiTừ 2 triệu đồngTừ 100 triệu đồng
Khung khoản 1Phạt tiền, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù 6 tháng – 3 nămCảnh cáo hoặc cải tạo không giam giữ đến 2 năm (thiệt hại 100 đến dưới 500 triệu đồng)
Khung nặng nhấtTù 10 – 20 năm (từ 500 triệu đồng)Cải tạo không giam giữ 2 – 3 năm hoặc tù 3 tháng – 2 năm (từ 500 triệu đồng)
Loại tội ở khung nặng nhấtĐặc biệt nghiêm trọngÍt nghiêm trọng

Ví dụ: anh D1 lùi xe trong bãi, sơ ý va vào xe khác gây thiệt hại 30 triệu đồng. Không có lỗi cố ý, thiệt hại dưới 100 triệu đồng, nên không phải tội phạm; đây là trách nhiệm bồi thường dân sự. Nếu anh D1 tức giận vì bị chắn lối và cố ý đâm vào xe kia gây thiệt hại 30 triệu đồng, vụ việc chuyển sang khoản 1 Điều 178: tội ít nghiêm trọng, thời hiệu 5 năm.

Người chưa thành niên, tình huống giả định và ngộ nhận

Từ 14 đến dưới 16 tuổi chỉ chịu ở khoản 3 và 4. Điều 178 có trong danh sách khoản 2 Điều 12. Khoản 3 (thiệt hại từ 200 triệu đồng) và khoản 4 (từ 500 triệu đồng) là rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng nên nhóm tuổi này phải chịu. Một nhóm học sinh 15 tuổi phá hỏng tài sản trường học với thiệt hại 80 triệu đồng thuộc khoản 2 nên không bị truy cứu, nhưng cha mẹ phải bồi thường.

Tình huống mâu thuẫn hàng xóm. Bà E1 cho rằng cây của nhà bên cạnh lấn đất, tự ý chặt hạ cây cảnh trị giá 15 triệu đồng của hàng xóm. Dù có tranh chấp đất, việc tự ý huỷ tài sản của người khác vẫn có thể thuộc khoản 1 Điều 178. Tranh chấp ranh giới phải giải quyết bằng con đường dân sự, hành chính.

"Tài sản trong nhà chung, của vợ chồng thì không phải tài sản của người khác." Tài sản thuộc sở hữu chung với người khác thì phần của người kia vẫn là tài sản của người khác. Việc xác định có phạm tội hay không phụ thuộc giá trị thiệt hại đối với phần thuộc người kia và các tình tiết cụ thể, nên cần luật sư đánh giá.

"Bồi thường xong là không bị xử." Với khoản 1, khoản 3 Điều 29 cho phép có thể được miễn trách nhiệm hình sự khi người phạm tội tự nguyện bồi thường và người bị hại tự nguyện hoà giải, đề nghị miễn. Với khoản 2 trở lên, bồi thường chỉ là tình tiết giảm nhẹ.

Khi nào nên gặp luật sư hình sự

Định giá thiệt hại và xác định lỗi là hai việc quyết định tội danh, nên các trường hợp sau cần ý kiến chuyên môn:

  • Thiệt hại nằm sát các mốc 2, 50, 200, 500 triệu đồng, nhất là khi tài sản chỉ bị hư hỏng một phần và có tranh cãi về chi phí sửa chữa.
  • Có tranh luận giữa cố ý và vô ý, vì cùng một thiệt hại 150 triệu đồng có thể là khoản 2 Điều 178 hoặc khoản 1 Điều 180, khác nhau rất xa về khung.
  • Vụ việc xuất phát từ tranh chấp đất đai, tài sản chung, nơi việc xác định "tài sản của người khác" chưa rõ.
  • Người bị buộc tội chưa đủ 16 tuổi, hoặc có tình tiết "vì lý do công vụ của người bị hại".

Câu nên hỏi luật sư: thiệt hại được xác định theo giá trị toàn bộ tài sản hay chi phí khôi phục; có căn cứ áp dụng khoản 3 Điều 29 không; có tình tiết giảm nhẹ nào chưa được ghi nhận.

Câu hỏi thường gặp

Làm hư hỏng tài sản của người khác bao nhiêu tiền thì bị khởi tố?

Theo khoản 1 Điều 178, thiệt hại từ 2 triệu đồng trở lên do cố ý gây ra. Dưới 2 triệu đồng vẫn có thể bị truy cứu nếu đã bị xử phạt hành chính hoặc bị kết án về chính hành vi này, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự, hoặc tài sản là phương tiện kiếm sống chính, di vật, cổ vật.

Tội huỷ hoại tài sản khoản 1 thuộc loại tội gì?

Mức cao nhất của khoản 1 Điều 178 là 3 năm tù nên đây là tội phạm ít nghiêm trọng theo Điều 9. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự là 5 năm theo điểm a khoản 2 Điều 27.

Vô ý làm hỏng tài sản của người khác có bị xử lý hình sự không?

Chỉ khi thiệt hại từ 100 triệu đồng trở lên, theo Điều 180 về tội vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản. Khung cao nhất của Điều 180 là tù từ 3 tháng đến 2 năm nên đây là tội ít nghiêm trọng. Dưới mức đó là trách nhiệm bồi thường dân sự.

Đập phá tài sản gây thiệt hại 300 triệu đồng bị phạt bao nhiêu năm?

Thiệt hại từ 200 triệu đến dưới 500 triệu đồng thuộc khoản 3 Điều 178, khung phạt tù từ 5 năm đến 10 năm. Mức cao nhất 10 năm nên đây là tội rất nghiêm trọng, thời hiệu truy cứu 15 năm.

Người 15 tuổi huỷ hoại tài sản có bị truy cứu không?

Chỉ khi thuộc khoản 3 hoặc khoản 4 Điều 178, tức thiệt hại từ 200 triệu đồng trở lên, theo khoản 2 Điều 12. Ở khoản 1 và khoản 2, người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi không bị truy cứu nhưng gia đình vẫn phải bồi thường.

Ngoài phạt tù, tội huỷ hoại tài sản còn bị phạt gì?

Khoản 5 Điều 178 cho phép phạt tiền bổ sung từ 10 triệu đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm. Người phạm tội còn phải sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại theo Điều 48.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138