NghiemTrong.comNghiêm Trọng
Tội xâm phạm sở hữu

Tội cướp giật tài sản: giật điện thoại, túi xách bị phạt bao nhiêu năm tù

Cướp giật theo Điều 171 không có ngưỡng giá trị: giật món đồ nhỏ vẫn là tội nghiêm trọng. Bốn khoản, loại tội, thời hiệu và khi nào người 14 tuổi phải chịu.

An elderly Vietnamese woman seen from behind sits on a plastic stool in a police station waiting area, hands resting on an empty cloth bag, flat fluorescent light

Cướp giật tài sản là công khai, nhanh chóng giật lấy tài sản của người khác rồi tẩu thoát. Điều 171 Bộ luật Hình sự không đặt ngưỡng giá trị, nên giật một chiếc điện thoại cũ vẫn có thể bị phạt tù từ 1 đến 5 năm; khung nặng nhất là tù từ 12 đến 20 năm hoặc tù chung thân.

Vì khung khởi điểm có mức cao nhất 5 năm, khoản 1 tội cướp giật đã là tội nghiêm trọng, nặng hơn khoản 1 của trộm cắp hay lừa đảo. Các tình tiết "dùng thủ đoạn nguy hiểm" và "hành hung để tẩu thoát" lại thường xuất hiện trong vụ cướp giật, đẩy vụ việc lên khoản 2. Dưới đây là cách đọc từng khoản bằng những tình huống giả định cụ thể.

Ba đặc điểm nhận diện cướp giật

Công khai. Người bị hại biết, hoặc biết ngay lúc đó, rằng tài sản của mình đang bị lấy. Điều này tách cướp giật khỏi trộm cắp, nơi người lấy giấu chủ tài sản. Ví dụ móc túi trong đám đông mà chủ không hay biết là trộm cắp; giật chiếc túi đang đeo trên vai rồi chạy là cướp giật.

Nhanh chóng chiếm lấy rồi tẩu thoát. Người cướp giật lợi dụng sơ hở trong khoảnh khắc, giật tài sản và thoát đi trước khi người bị hại kịp phản ứng. Hành vi không nhằm khống chế, làm tê liệt sự chống cự của người bị hại; nếu có, vụ việc có thể chuyển sang tội cướp ở Điều 168.

Không có ngưỡng giá trị. Khoản 1 Điều 171 chỉ ghi "người nào cướp giật tài sản của người khác". Không có mốc 2 triệu đồng như Điều 173. Lý do là hành vi giật trong lúc người bị hại đang đi đường, đứng chờ hay ngồi trên xe tiềm ẩn nguy cơ gây ngã, gây thương tích, nên luật coi nguy hiểm ngay cả khi tài sản rẻ tiền.

Chưa đạt vẫn là phạm tội. Theo Điều 15, người cố ý thực hiện tội phạm nhưng không thực hiện được đến cùng vì nguyên nhân ngoài ý muốn vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm chưa đạt. Giật hụt không có nghĩa là vô can.

Bảng khung phạt Điều 171 kèm loại tội và thời hiệu

Mức cao nhất của từng khung quyết định loại tội theo Điều 9 và thời hiệu theo khoản 2 Điều 27.

KhoảnTình tiếtKhungLoại tộiThời hiệu
1Cướp giật tài sản, không phụ thuộc giá trịTù 1 – 5 nămNghiêm trọng10 năm
2Có tổ chức; chuyên nghiệp; tài sản 50 đến dưới 200 triệu đồng; dùng thủ đoạn nguy hiểm; hành hung để tẩu thoát; gây tổn thương cơ thể 11–30%; đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ biết là có thai, người già yếu, người không có khả năng tự vệ; ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự; tái phạm nguy hiểmTù 3 – 10 nămRất nghiêm trọng15 năm
3Tài sản 200 đến dưới 500 triệu đồng; tổn thương cơ thể 31–60%; lợi dụng thiên tai, dịch bệnhTù 7 – 15 nămRất nghiêm trọng15 năm
4Tài sản từ 500 triệu đồng; một người tổn thương từ 61% hoặc hai người trở lên mỗi người từ 31%; làm chết người; lợi dụng chiến tranh, tình trạng khẩn cấpTù 12 – 20 năm hoặc tù chung thânĐặc biệt nghiêm trọng20 năm

Hình phạt bổ sung theo khoản 5 chỉ có một loại: phạt tiền từ 10 triệu đến 100 triệu đồng. Điều 171 không quy định quản chế, cấm cư trú hay tịch thu tài sản như Điều 168.

Người chưa thành niên và tội cướp giật

Từ 14 đến dưới 16 tuổi: chịu từ khoản 2. Khoản 2 Điều 12 có Điều 171 trong danh sách, áp dụng cho tội rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng. Khoản 1 là nghiêm trọng nên không thuộc phạm vi này; khoản 2, 3, 4 thì có. Điểm đáng chú ý: nhiều vụ cướp giật do người trẻ thực hiện có kèm "dùng thủ đoạn nguy hiểm" hoặc "hành hung để tẩu thoát", đều nằm ở khoản 2, nên trên thực tế nhóm tuổi này vẫn thường thuộc diện bị truy cứu.

Ví dụ đối chiếu. Em T, 15 tuổi, giật chiếc điện thoại 6 triệu đồng của người đi bộ rồi chạy, không có tình tiết nào khác: khoản 1, em T không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nhưng có thể bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính và gia đình phải bồi thường. Nếu em T giật túi của người đang đi xe máy khiến người đó ngã, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét tình tiết "thủ đoạn nguy hiểm" của khoản 2, khi đó em T thuộc diện phải chịu trách nhiệm.

Từ đủ 16 tuổi: mọi khoản. Người từ đủ 16 tuổi chịu trách nhiệm ở cả khoản 1. Với người dưới 18 tuổi, toà áp dụng các nguyên tắc xử lý riêng theo Luật Tư pháp người chưa thành niên, ưu tiên giáo dục và mức phạt thấp hơn người đã thành niên.

Bốn tình huống giả định đọc theo khoản

Anh U giật sợi dây chuyền trị giá 15 triệu đồng của một người đứng chờ xe buýt rồi chạy bộ vào hẻm. Không có tình tiết định khung tăng nặng: khoản 1, tù 1 đến 5 năm, tội nghiêm trọng, thời hiệu 10 năm.

Anh U bị người đi đường giữ lại, liền đánh người đó để thoát. Có tình tiết "hành hung để tẩu thoát" ở điểm đ khoản 2: tù 3 đến 10 năm, tội rất nghiêm trọng, thời hiệu 15 năm.

Người bị giật túi ngã xe, giám định tỷ lệ tổn thương cơ thể 40%. Tổn thương từ 31% đến 60% thuộc điểm b khoản 3: tù 7 đến 15 năm, rất nghiêm trọng. Giá trị tài sản bị giật không còn là yếu tố quyết định.

Người bị giật túi ngã và tử vong. Tình tiết "làm chết người" ở điểm c khoản 4: tù 12 đến 20 năm hoặc tù chung thân, đặc biệt nghiêm trọng, thời hiệu 20 năm.

Hai tình tiết hay gặp nhất: thủ đoạn nguy hiểm và hành hung để tẩu thoát

Phần lớn các vụ cướp giật bị đưa lên khoản 2 không phải vì giá trị tài sản mà vì hai tình tiết ở điểm d và điểm đ: dùng thủ đoạn nguy hiểm và hành hung để tẩu thoát. Cả hai đều làm khung tăng từ 1 đến 5 năm lên 3 đến 10 năm, đồng thời đổi loại tội từ nghiêm trọng sang rất nghiêm trọng và kéo thời hiệu từ 10 lên 15 năm.

"Thủ đoạn nguy hiểm" được đánh giá theo khả năng gây nguy hại cho tính mạng, sức khoẻ của người bị hại hoặc người xung quanh trong lúc giật, chứ không chỉ theo kết quả thực tế. Một vụ giật mà người bị hại may mắn không bị thương vẫn có thể bị xét tình tiết này nếu cách thức thực hiện tạo ra nguy cơ rõ ràng. Ngược lại, giật một món đồ đặt trên bàn rồi chạy đi thường khó bị coi là thủ đoạn nguy hiểm.

"Hành hung để tẩu thoát" là dùng vũ lực với người đuổi theo, người giữ lại hoặc chính người bị hại, sau khi đã giật được tài sản, với mục đích chạy thoát. Nếu vũ lực được dùng ngay từ đầu để khống chế người bị hại và chiếm tài sản, vụ việc có thể bị xem xét theo tội cướp ở Điều 168 với khung khởi điểm 3 đến 10 năm. Mục đích của hành vi bạo lực là thứ phân ranh giới, và thường phải dựng lại từ lời khai, camera, người chứng kiến.

Trả lại tài sản, bồi thường và hình phạt bổ sung

Người phạm tội cướp giật phải trả lại tài sản đã chiếm đoạt cho chủ sở hữu và bồi thường thiệt hại vật chất do hành vi gây ra theo khoản 1 Điều 48; nếu gây thiệt hại về tinh thần, toà buộc bồi thường về vật chất và công khai xin lỗi người bị hại theo khoản 2 Điều 48. Tài sản thu hồi được không bị tịch thu sung công mà trả cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp theo khoản 2 Điều 47. Còn phương tiện dùng vào việc phạm tội, chẳng hạn xe máy, có thể bị tịch thu theo điểm a khoản 1 Điều 47; nếu chiếc xe là của người khác thì chỉ có thể bị tịch thu khi chủ xe có lỗi trong việc để người phạm tội sử dụng, theo khoản 3 Điều 47.

Hình phạt bổ sung riêng của Điều 171 là phạt tiền từ 10 triệu đến 100 triệu đồng theo khoản 5. Tự nguyện bồi thường, khắc phục hậu quả là tình tiết giảm nhẹ ở điểm b khoản 1 Điều 51; thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải ở điểm s. Những tình tiết này ảnh hưởng mức án trong khung, có thể là căn cứ để toà cân nhắc quyết định dưới mức thấp nhất của khung theo các điều kiện luật định, nhưng không làm thay đổi khoản áp dụng hay loại tội.

Những ngộ nhận và lúc cần có luật sư

Ngộ nhận đầu tiên: "đồ giật được rẻ tiền nên chỉ bị phạt hành chính". Điều 171 không có ngưỡng giá trị, vì vậy khung 1 đến 5 năm tù áp dụng ngay cả với tài sản vài trăm nghìn đồng. Ngộ nhận thứ hai: "đã trả lại đồ thì không sao". Trả lại tài sản là tình tiết giảm nhẹ theo điểm b khoản 1 Điều 51, không xoá hành vi. Hơn nữa, vì khoản 1 tội cướp giật là tội nghiêm trọng do cố ý, khả năng miễn trách nhiệm hình sự theo khoản 3 Điều 29 không áp dụng; quy định đó chỉ dành cho tội ít nghiêm trọng hoặc tội nghiêm trọng do vô ý.

Ngộ nhận thứ ba: "người bị hại không làm đơn thì thôi". Điều 171 không thuộc nhóm tội khởi tố theo yêu cầu của bị hại tại khoản 1 Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự.

Nên gặp luật sư khi người thân bị tạm giữ vì nghi cướp giật, nhất là khi có tranh cãi giữa cướp giật với trộm cắp hoặc cướp tài sản; khi người bị buộc tội chưa đủ 16 tuổi và cần biết vụ việc có thuộc khoản 2 hay không; khi có thương tích và cần đối chiếu kết quả giám định với các mốc 11%, 31%, 61%. Câu nên hỏi: tình tiết "thủ đoạn nguy hiểm" được xác định dựa trên chứng cứ gì; diễn biến có cho thấy người bị buộc tội khống chế người bị hại hay chỉ giật rồi chạy.

Câu hỏi thường gặp

Giật điện thoại bị phạt bao nhiêu năm tù?

Nếu không có tình tiết tăng nặng định khung, giật điện thoại thuộc khoản 1 Điều 171 với khung tù từ 1 năm đến 5 năm, không phụ thuộc giá trị máy. Có thủ đoạn nguy hiểm, hành hung để tẩu thoát hoặc giá trị từ 50 triệu đồng thì lên khoản 2, tù từ 3 năm đến 10 năm.

Cướp giật tài sản dưới 2 triệu đồng có bị truy cứu không?

Có. Khác Điều 173 về trộm cắp, Điều 171 không đặt ngưỡng giá trị tối thiểu. Người từ đủ 16 tuổi cướp giật tài sản giá trị nhỏ vẫn có thể bị truy cứu theo khoản 1 với khung tù từ 1 năm đến 5 năm.

Tội cướp giật tài sản khoản 1 là tội gì theo phân loại?

Mức cao nhất của khoản 1 Điều 171 là 5 năm tù nên đây là tội phạm nghiêm trọng theo điểm b khoản 1 Điều 9. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tương ứng là 10 năm theo điểm b khoản 2 Điều 27.

Người 15 tuổi cướp giật có bị đi tù không?

Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi chỉ chịu trách nhiệm hình sự khi hành vi thuộc khoản 2, 3 hoặc 4 Điều 171, tức tội rất nghiêm trọng trở lên. Ở khoản 1 không bị truy cứu nhưng có thể bị xử lý hành chính và gia đình phải bồi thường thiệt hại.

Tội cướp giật có hình phạt tù chung thân không?

Có. Khoản 4 Điều 171 quy định tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân khi chiếm đoạt từ 500 triệu đồng, gây tổn thương nặng, làm chết người hoặc lợi dụng chiến tranh, tình trạng khẩn cấp.

Cướp giật khác trộm cắp ở điểm nào?

Trộm cắp là lén lút, chủ tài sản không biết lúc bị lấy và có ngưỡng 2 triệu đồng. Cướp giật là công khai, nhanh chóng giật lấy rồi tẩu thoát, chủ tài sản biết ngay, và không có ngưỡng giá trị nên khung khởi điểm cũng nặng hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138