NghiemTrong.comNghiêm Trọng
Người dưới 18 tuổi phạm tội

Con dưới 18 tuổi có bị tạm giữ, tạm giam không: điều kiện theo tuổi và loại tội

Người 16–18 tuổi chỉ bị tạm giam ở tội nghiêm trọng cố ý trở lên, người 14–16 tuổi ở tội rất nghiêm trọng khi có căn cứ. Thời hạn tối đa một nửa so với người lớn.

Night scene of a Vietnamese mother seen from behind waiting on a metal bench outside a police station gate, her hands folded, cool blue streetlight, long shot

Người chưa thành niên chỉ bị tạm giữ, tạm giam khi thật cần thiết và khi các biện pháp khác không hiệu quả (Điều 15 Luật Tư pháp người chưa thành niên). Người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi có thể bị tạm giam về tội nghiêm trọng do cố ý, rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng khi có căn cứ; người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi chỉ ở tội rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng. Thời hạn tạm giam không quá một phần hai thời hạn tương ứng của Bộ luật Tố tụng hình sự.

Với tội ít nghiêm trọng, tội nghiêm trọng do vô ý, em 16 – 17 tuổi chỉ bị tạm giữ, tạm giam nếu tiếp tục phạm tội hoặc bỏ trốn và bị bắt theo quyết định truy nã. Bảng dưới đây đọc theo tuổi và loại tội, kèm các thời hạn và những biện pháp có thể thay cho tạm giam, để gia đình biết hỏi đúng chỗ.

Đọc theo tuổi và loại tội

Loại tội tính theo khung của điều luật trong Bộ luật Hình sự (Điều 9). Ba cột phải theo Điều 136, 137, 138 Luật Tư pháp người chưa thành niên.

TuổiLoại tộiGiữ khẩn cấp, tạm giữTạm giam
14 – dưới 16Rất nghiêm trọng (tội em phải chịu trách nhiệm)Có thể, nếu thuộc trường hợp của Bộ luật Tố tụng hình sựCó thể khi: đã vi phạm biện pháp khác, không có nơi cư trú rõ ràng, bỏ trốn bị truy nã, tiếp tục phạm tội, hoặc tiêu huỷ, giả mạo chứng cứ, đe doạ người làm chứng, bị hại
14 – dưới 16Đặc biệt nghiêm trọngCó thểCó thể với các căn cứ tương tự, thêm trường hợp có căn cứ em đang sửa soạn để tiếp tục phạm tội
16 – dưới 18Nghiêm trọng do cố ý, rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọngCó thểCó thể khi có một trong các căn cứ ở khoản 3 Điều 138, gồm cả căn cứ xác định em sẽ bỏ trốn, hoặc mua chuộc, cưỡng ép người khác khai gian
16 – dưới 18Ít nghiêm trọng, nghiêm trọng do vô ýTạm giữ chỉ khi tiếp tục phạm tội hoặc bỏ trốn bị truy nãChỉ khi tiếp tục phạm tội hoặc bỏ trốn bị truy nã (khoản 4 Điều 138)

Với nhóm 14 – dưới 16 tuổi, tội ít nghiêm trọng, nghiêm trọng không đặt ra trách nhiệm hình sự theo khoản 2 Điều 12 Bộ luật Hình sự, nên cũng không có tạm giữ, tạm giam về các tội đó. Khoản 6 Điều 138 còn yêu cầu xem xét lại việc tạm giam ngay khi có thông báo áp dụng thủ tục xử lý chuyển hướng.

Đọc theo khoản: bốn tình huống giả định

Khung lấy từ Bộ luật Hình sự; loại tội theo Điều 9; thời hiệu theo Điều 27.

Tình huốngKhung · loại tội · thời hiệuCó thể bị tạm giam không
Em 17 tuổi trộm cắp tài sản 30 triệu đồng, khoản 1 Điều 173Cải tạo đến 03 năm hoặc tù 06 tháng – 03 năm · ít nghiêm trọng · 05 nămChỉ khi tiếp tục phạm tội hoặc bỏ trốn bị truy nã
Em 17 tuổi gây tai nạn khi điều khiển xe máy, khoản 1 Điều 260Phạt tiền, cải tạo hoặc tù 01 – 05 năm · nghiêm trọng do vô ý · 10 nămChỉ khi tiếp tục phạm tội hoặc bỏ trốn bị truy nã
Em 16 tuổi cướp giật tài sản, khoản 1 Điều 171Tù 01 – 05 năm · nghiêm trọng do cố ý · 10 nămCó thể, nếu có một trong các căn cứ ở khoản 3 Điều 138
Em 15 tuổi cướp tài sản, khoản 1 Điều 168Tù 03 – 10 năm · rất nghiêm trọng · 15 nămCó thể, nếu có một trong các căn cứ ở khoản 2 Điều 138

"Có thể" không phải "sẽ". Ngay cả khi đủ loại tội, cơ quan tố tụng phải chứng minh có căn cứ cụ thể và phải cân nhắc các biện pháp nhẹ hơn trước, theo khoản 2 Điều 15.

Thời hạn: tạm giữ, tạm giam và sau khi tuyên án

Thời hạn tạm giữ ghi thẳng trong luật mới; thời hạn tạm giam tính bằng một phần hai mức của Bộ luật Tố tụng hình sự. Hàng thứ hai minh hoạ phép chia trên thời hạn tạm giam để điều tra ở khoản 1 Điều 173 Bộ luật Tố tụng hình sự.

Giai đoạnNgười thành niênNgười chưa thành niênCăn cứ
Tạm giữTheo Bộ luật Tố tụng hình sựKhông quá 03 ngày, gia hạn một lần không quá 03 ngàyKhoản 3 Điều 137
Tạm giam để điều tra, chưa gia hạnÍt nghiêm trọng 02 tháng; nghiêm trọng 03 tháng; rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng 04 thángKhông quá một phần hai: 01 tháng; 1 tháng 15 ngày; 02 thángKhoản 5 Điều 138
Tạm giam sau khi tuyên ánTheo Bộ luật Tố tụng hình sựKhông quá 45 ngày kể từ ngày tuyên ánĐiểm a khoản 8 Điều 151
Tạm giam sau quyết định đưa vào trường giáo dưỡngKhông áp dụngKhông quá 25 ngày kể từ ngày công bố quyết địnhĐiểm b khoản 8 Điều 151

Gia hạn tạm giam và cách tính một phần hai cho từng lần gia hạn được giao viện kiểm sát nhân dân tối cao hướng dẫn chi tiết (khoản 7 Điều 138). Với vụ đang diễn ra, nên hỏi luật sư mốc cụ thể thay vì tự cộng. Khi không còn căn cứ tạm giam, cơ quan có thẩm quyền phải kịp thời huỷ bỏ hoặc thay bằng biện pháp khác.

Gia đình phải được báo tin thế nào

Báo ngay bằng văn bản. Khoản 3 Điều 135: sau khi giữ người khẩn cấp, bắt, tạm giữ, tạm giam người chưa thành niên, người ra lệnh phải thông báo ngay bằng văn bản cho gia đình, Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi em cư trú hoặc nơi em học tập, làm việc.

Mốc 12 giờ. Trong 12 giờ kể từ khi nhận người bị giữ, bị bắt là người chưa thành niên, cơ quan điều tra nhận người phải thông báo cho gia đình. Việc báo tin có thể làm qua điện thoại trước, nhưng sau đó phải có văn bản.

Khi nào được chậm báo. Chỉ khi việc thông báo cản trở truy bắt người khác hoặc cản trở điều tra; hết cản trở thì phải báo ngay. Gia đình nhận tin qua điện thoại nên ghi lại giờ gọi, tên cơ quan và người báo tin, để đối chiếu với văn bản gửi sau.

Người đại diện được thông báo về hoạt động tố tụng. Ngay sau khi thụ lý, cơ quan có thẩm quyền phải thông báo bằng văn bản cho người đại diện của em để tham gia tố tụng (khoản 5 Điều 132), và báo trước về thời gian, địa điểm các hoạt động mà người đại diện có quyền tham gia (Điều 131).

Những biện pháp có thể thay cho tạm giam

Khoản 1 Điều 135 liệt kê đủ các biện pháp ngăn chặn áp dụng cho người chưa thành niên. Ngoài giữ khẩn cấp, bắt, tạm giữ, tạm giam, còn có:

  • Giám sát bởi người đại diện (Điều 140): em được giao cho cha, mẹ hoặc người đại diện giám sát, làm giấy cam đoan có mặt theo giấy triệu tập, không bỏ trốn, không tiếp tục phạm tội, không tác động tới chứng cứ, người làm chứng, bị hại.
  • Giám sát điện tử (Điều 139): biện pháp thay thế tạm giam, có hiệu lực từ 01/01/2028 theo khoản 2 Điều 178.
  • Bảo lĩnh, đặt tiền để bảo đảm, cấm đi khỏi nơi cư trú, tạm hoãn xuất cảnh: áp dụng theo Bộ luật Tố tụng hình sự cùng các quy định riêng của luật này.

Với giám sát bởi người đại diện, người đại diện có nghĩa vụ giám sát chặt chẽ, theo dõi tư cách, đạo đức và giáo dục em. Gia đình đề nghị biện pháp này nên chứng minh được nơi ở ổn định, việc học của em và khả năng quản lý thực tế. Nếu em vi phạm cam đoan, hậu quả có thể là bị áp dụng biện pháp ngăn chặn nặng hơn. Đây là lý do người bào chữa thường nêu đề nghị thay thế tạm giam sớm, kèm bằng chứng về nơi cư trú và trường học.

Chỗ hay hiểu sai và khi nào cần luật sư ngay

Hiểu sai phổ biến nhất là coi tạm giam là hình phạt hoặc là dấu hiệu chắc chắn em sẽ bị tù. Tạm giam là biện pháp ngăn chặn để bảo đảm việc điều tra, xét xử; vụ án vẫn có thể kết thúc bằng xử lý chuyển hướng, hình phạt không phải tù hoặc án treo. Thời gian tạm giữ, tạm giam được trừ vào thời hạn chấp hành hình phạt nếu sau này có.

Hiểu sai thứ hai là nghĩ em có thể bị hỏi cung bất cứ lúc nào. Khoản 5 Điều 144 giới hạn lấy lời khai, hỏi cung người chưa thành niên không quá 02 lần trong 01 ngày, mỗi lần không quá 02 giờ, trừ các trường hợp luật nêu, và khoản 6 không cho làm vào ban đêm, trừ ngoại lệ như em bị giữ khẩn cấp. Mỗi lần lấy lời khai, hỏi cung phải có mặt người đại diện hoặc người bào chữa (khoản 3 Điều 144).

Cần liên hệ luật sư ngay khi em bị giữ hoặc bị bắt, vì người chưa thành niên bắt buộc phải có người bào chữa (khoản 1 Điều 14). Nếu gia đình không mời, cơ quan tố tụng phải chỉ định người bào chữa (khoản 4 Điều 130). Câu hỏi đầu tiên nên đặt là: em đang bị áp dụng biện pháp gì, theo căn cứ nào của Điều 137, Điều 138, đến ngày nào thì hết hạn, và có thể đề nghị thay bằng giám sát bởi người đại diện hay không. Câu hỏi thứ hai là vụ việc có đủ điều kiện xử lý chuyển hướng không, vì khi có thông báo áp dụng thủ tục này, cơ quan tố tụng phải xem xét lại việc tiếp tục tạm giam theo khoản 6 Điều 138.

Câu hỏi thường gặp

Em 15 tuổi phạm tội có bị tạm giam không?

Chỉ về tội rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng mà em phải chịu trách nhiệm hình sự, và chỉ khi có một trong các căn cứ ở khoản 1, khoản 2 Điều 138 như đã vi phạm biện pháp khác, không có nơi cư trú rõ ràng, bỏ trốn, tiếp tục phạm tội.

Em 17 tuổi phạm tội ít nghiêm trọng có bị tạm giam không?

Thông thường không. Khoản 4 Điều 138 chỉ cho tạm giam người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi về tội ít nghiêm trọng, nghiêm trọng do vô ý khi em tiếp tục phạm tội hoặc bỏ trốn và bị bắt theo quyết định truy nã.

Tạm giữ người chưa thành niên tối đa bao lâu?

Không quá 03 ngày, cơ quan có thể gia hạn một lần không quá 03 ngày theo khoản 3 Điều 137. Viện kiểm sát phải phê chuẩn hoặc không phê chuẩn gia hạn trong 12 giờ kể từ khi nhận hồ sơ.

Thời hạn tạm giam để điều tra với người chưa thành niên là bao lâu?

Không quá một phần hai thời hạn tương ứng của Bộ luật Tố tụng hình sự theo khoản 5 Điều 138. Với tội nghiêm trọng, mức chưa gia hạn của người thành niên là 03 tháng nên với em là không quá 1 tháng 15 ngày.

Gia đình có được báo khi con bị bắt không?

Có. Khoản 3 Điều 135 buộc thông báo ngay bằng văn bản cho gia đình; cơ quan điều tra nhận người phải thông báo trong 12 giờ, trừ khi việc báo tin cản trở truy bắt người khác hoặc điều tra.

Có thể xin cho con về nhà thay vì tạm giam không?

Gia đình và người bào chữa có thể đề nghị biện pháp giám sát bởi người đại diện theo Điều 140, hoặc bảo lĩnh, cấm đi khỏi nơi cư trú. Cơ quan có thẩm quyền quyết định dựa trên căn cứ của vụ án và khả năng giám sát thực tế của gia đình.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138