NghiemTrong.comNghiêm Trọng
Người dưới 18 tuổi phạm tội

Con dưới 18 tuổi bị công an mời làm việc: cha mẹ nên làm gì và có những quyền nào

Khi con chưa thành niên bị mời làm việc, cha mẹ được báo trước, có mặt khi lấy lời khai, chọn người bào chữa. Việc cần làm trong 24 giờ đầu và điều không nên làm.

A Vietnamese father and his teenage son seen from behind sitting side by side in a plain waiting room, a closed folder on the father knee, soft fluorescent light

Khi con chưa đủ 18 tuổi bị cơ quan điều tra mời làm việc, cha mẹ là người đại diện theo luật: được thông báo trước thời gian, địa điểm, được có mặt khi lấy lời khai, được chọn người bào chữa cho con. Nếu con là người bị buộc tội, con bắt buộc phải có người bào chữa (khoản 1 Điều 14 Luật Tư pháp người chưa thành niên), và lời khai chỉ có giá trị khi có chữ ký hoặc điểm chỉ của người đại diện hoặc người bào chữa (khoản 7 Điều 144).

Phản ứng trong 24 giờ đầu thường quyết định không khí của cả vụ việc. Phần dưới đây sắp các việc cần làm theo thứ tự, liệt kê quyền của người đại diện, các giới hạn khi lấy lời khai, và những việc tuyệt đối không nên làm dù với ý định bảo vệ con.

Sáu việc trong 24 giờ đầu

Thứ tự dưới đây giúp gia đình không bỏ sót điều quan trọng khi đang lo lắng:

  1. Hỏi rõ con được mời với tư cách gì: người làm chứng, bị hại, người bị tố giác hay đã là bị can. Quyền và nghĩa vụ của từng tư cách khác nhau (Điều 21, Điều 22).
  2. Xác định ngày sinh của con bằng giấy khai sinh, căn cước. Con chưa đủ 14 tuổi thì không chịu trách nhiệm hình sự; con từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi chỉ chịu trách nhiệm ở một số tội rất nghiêm trọng trở lên (Điều 12 Bộ luật Hình sự).
  3. Liên hệ luật sư hoặc trung tâm trợ giúp pháp lý. Người chưa thành niên tham gia tố tụng hình sự được trợ giúp pháp lý và phiên dịch miễn phí (khoản 3 Điều 14).
  4. Đi cùng con đến buổi làm việc. Lấy lời khai, hỏi cung phải có mặt người đại diện hoặc người bào chữa (khoản 3 Điều 144).
  5. Ghi lại những gì được thông báo: tội danh, điều, khoản; biện pháp đang áp dụng; lịch làm việc tiếp theo.
  6. Nói chuyện với con trong không khí bình tĩnh, để con hiểu quyền của mình và khai đúng sự thật, không ép con nhận hay chối điều gì.

Nếu con bị giữ hoặc bị bắt, cơ quan điều tra nhận người phải báo cho gia đình trong 12 giờ (khoản 3 Điều 135). Khi đó việc đầu tiên vẫn là liên hệ người bào chữa.

Quyền của cha mẹ với tư cách người đại diện

Khoản 6 Điều 3 xác định người đại diện của người chưa thành niên là cha, mẹ, người giám hộ hoặc người do toà án chỉ định. Điều 132 cho người đại diện các quyền:

  • Được thông báo bằng văn bản ngay sau khi cơ quan thụ lý vụ việc để tham gia tố tụng (khoản 5 Điều 132), và được báo trước thời gian, địa điểm các hoạt động có quyền tham gia (Điều 131).
  • Tham gia việc lấy lời khai, hỏi cung, đối chất, nhận dạng, khám xét người, xem xét dấu vết trên thân thể của con (khoản 3 Điều 132).
  • Đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu, khiếu nại, tố cáo.
  • Đọc, ghi chép, sao chụp tài liệu liên quan đến việc buộc tội con trong hồ sơ vụ án sau khi kết thúc điều tra.
  • Tại phiên toà: đưa chứng cứ, đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụng, phát biểu, tranh luận, khiếu nại quyết định của toà (khoản 4 Điều 132).
  • Lựa chọn người bào chữa hoặc tự mình bào chữa cho con (khoản 2 Điều 130).

Đi kèm là nghĩa vụ có mặt đúng thời gian, địa điểm ghi trong thông báo (khoản 6 Điều 132). Luật cũng không cho một người làm người đại diện nếu việc tham gia gây ảnh hưởng xấu đến tâm lý của con, hoặc hành vi của chính người đó là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hành vi phạm tội của con (khoản 2 Điều 132). Khi cha mẹ thuộc trường hợp này, người đại diện khác sẽ được xác định.

Những giới hạn khi lấy lời khai con

Điều 144 đặt các giới hạn riêng cho người chưa thành niên. Gia đình nên biết để nhận ra khi nào có thể đề nghị tạm dừng:

Quy địnhNội dungÝ nghĩa với gia đình
Phòng thân thiệnPhòng lấy lời khai bố trí phù hợp tâm lý, lứa tuổi (khoản 1)Có thể đề nghị nếu con bị hỏi ở nơi không phù hợp
Tạm dừng khi mệtPhải dừng ngay khi con mệt mỏi, ảnh hưởng khả năng khai chính xác (khoản 2)Người đại diện được nêu ý kiến khi thấy con kiệt sức
Có mặt người đại diện hoặc người bào chữaBắt buộc (khoản 3), trừ trường hợp cần giữ bí mật điều tra đối với tội xâm phạm an ninh quốc giaKhông ai được hỏi con một mình
Số lần, độ dàiKhông quá 02 lần trong 01 ngày, mỗi lần không quá 02 giờ, trừ các ngoại lệ ở khoản 5Ghi lại giờ bắt đầu, kết thúc
Không hỏi ban đêmTrừ khi con bị giữ khẩn cấp, cần truy bắt người khác, ngăn người khác phạm tội (khoản 6)Buổi hỏi kéo dài sang đêm cần có lý do luật định
Giá trị biên bảnChỉ có giá trị khi có chữ ký hoặc điểm chỉ của người đại diện hoặc người bào chữa (khoản 7)Đọc kỹ trước khi ký; ghi ý kiến nếu không đồng ý

Sau mỗi lần hỏi, người đại diện, người bào chữa, người làm công tác xã hội có thể hỏi thêm con nếu điều tra viên, kiểm sát viên đồng ý, nhưng không được hỏi theo kiểu gợi ý, định hướng (khoản 4 Điều 144).

Người bào chữa: bắt buộc, và con có tiếng nói

Bắt buộc có. Người chưa thành niên là người bị buộc tội phải có người bào chữa (khoản 1 Điều 14). Nếu gia đình không mời, cơ quan tố tụng phải chỉ định, kể cả khi con từ chối người được chỉ định (khoản 4 Điều 130).

Ý kiến của con được ưu tiên. Nếu con không đồng ý người bào chữa do cha mẹ chọn, phải lựa chọn theo ý kiến của con (khoản 3 Điều 130). Gia đình nên hỏi ý con trước khi mời.

Miễn phí khi cần. Trợ giúp pháp lý và phiên dịch miễn phí cho người chưa thành niên tham gia tố tụng hình sự (khoản 3 Điều 14). Hoàn cảnh khó khăn không phải lý do để con thiếu người bào chữa.

Câu hỏi nên đặt cho người bào chữa. Con đang ở tư cách gì; khoản nào đang được áp dụng và thuộc loại tội nào; con có đủ điều kiện xử lý chuyển hướng ở Điều 37, 38, 39 không; biện pháp ngăn chặn hiện tại có thể thay bằng giám sát bởi người đại diện không. Người bào chữa không thể hứa kết quả, nhưng phải giải thích được từng căn cứ.

Người làm công tác xã hội không phải người bào chữa. Trong vụ có người chưa thành niên còn có người làm công tác xã hội, người lập báo cáo điều tra xã hội về hoàn cảnh, việc học, sức khoẻ của con (khoản 10, khoản 11 Điều 3). Gia đình nên hợp tác, cung cấp thông tin trung thực cho người này, vì báo cáo ảnh hưởng tới việc chọn biện pháp; nhưng việc bảo vệ quyền lợi pháp lý của con vẫn là việc của người bào chữa.

Bí mật của con và trách nhiệm của gia đình

Điều 13 và Điều 134 yêu cầu bảo vệ bí mật cá nhân của con trong suốt quá trình giải quyết. Thông tin liên quan đến hành vi phạm tội của người chưa thành niên không được công khai, trừ khi người đó bị truy nã; tài liệu về nhân thân, hành vi chỉ được dùng để giải quyết vụ việc. Trong trường hợp đặc biệt, toà có thể xét xử kín nhưng phải tuyên công khai phần quyết định của bản án.

Bảo vệ bí mật cũng là việc của gia đình: không đăng câu chuyện lên mạng xã hội, không chia sẻ hình ảnh, giấy tờ của vụ việc, kể cả với ý định xin lời khuyên. Thông tin đã lan ra rất khó thu lại và có thể ảnh hưởng tới việc học của con lâu dài.

Điều 33 đặt ra trách nhiệm của gia đình: chấp hành quyết định của cơ quan có thẩm quyền, tham gia giải quyết vụ việc, lựa chọn người bào chữa, và khoản 3 nói cha, mẹ hoặc người giám hộ của người chưa thành niên phạm tội có trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật. Việc chủ động bồi thường, khắc phục hậu quả còn là căn cứ để xem xét các biện pháp xin lỗi, bồi thường trong xử lý chuyển hướng (Điều 41, Điều 42) khi bị hại đồng thuận.

Những việc không nên làm dù muốn bảo vệ con

Một số phản ứng tự nhiên của cha mẹ có thể làm tình hình của con xấu đi, hoặc kéo chính cha mẹ vào rắc rối pháp lý:

  • Bảo con khai khác sự thật. Lời khai không trung thực làm mất cơ hội được xem xét các tình tiết có lợi, và người lớn hướng dẫn việc này có thể bị xem xét trách nhiệm riêng.
  • Giấu con hoặc đưa con đi nơi khác khi đã có giấy triệu tập. Bỏ trốn là căn cứ để tạm giam ngay cả với tội nhẹ (khoản 4 Điều 138).
  • Tự gặp bị hại để gây sức ép. Đe doạ, khống chế người làm chứng, bị hại là căn cứ tạm giam ở Điều 138. Việc xin lỗi, bồi thường nên làm qua người bào chữa, đúng thủ tục.
  • Ký biên bản khi chưa đọc. Biên bản lấy lời khai chỉ có giá trị khi có chữ ký của người đại diện hoặc người bào chữa; chữ ký của cha mẹ vì vậy có sức nặng thật.
  • Mắng nhiếc, đe doạ con trước mặt cơ quan tố tụng. Điều này có thể làm con hoảng sợ, khai sai, và khoản 2 Điều 132 cho phép thay người đại diện nếu sự có mặt gây ảnh hưởng xấu tới tâm lý của con.

Gặp luật sư hình sự càng sớm càng có lợi, nhất là trước buổi lấy lời khai đầu tiên. Tài liệu phổ thông giúp hiểu thuật ngữ, nhưng quyết định trong vụ việc cụ thể nên dựa trên ý kiến luật sư đã đọc hồ sơ.

Câu hỏi thường gặp

Cha mẹ có được ngồi cùng khi công an lấy lời khai con không?

Có. Khoản 3 Điều 144 Luật Tư pháp người chưa thành niên yêu cầu việc lấy lời khai, hỏi cung người chưa thành niên phải có mặt người đại diện hoặc người bào chữa, trừ trường hợp cần giữ bí mật điều tra với tội xâm phạm an ninh quốc gia.

Con chưa đủ 14 tuổi bị mời lên làm việc thì sao?

Người chưa đủ 14 tuổi không phải chịu trách nhiệm hình sự theo Điều 12 Bộ luật Hình sự. Con có thể được mời với tư cách khác, như người làm chứng; gia đình vẫn nên đi cùng và hỏi rõ tư cách của con.

Không có tiền mời luật sư thì con có người bào chữa không?

Có. Người chưa thành niên là người bị buộc tội bắt buộc phải có người bào chữa, cơ quan tố tụng phải chỉ định nếu gia đình không mời, và con được trợ giúp pháp lý miễn phí theo khoản 3 Điều 14.

Con không muốn người luật sư cha mẹ chọn thì sao?

Khoản 3 Điều 130 quy định nếu người chưa thành niên không đồng ý người bào chữa do người đại diện lựa chọn thì phải lựa chọn theo ý kiến của con. Gia đình nên trao đổi với con trước khi mời.

Một ngày công an được hỏi con bao nhiêu lần?

Không quá 02 lần, mỗi lần không quá 02 giờ theo khoản 5 Điều 144, trừ các trường hợp như phạm tội có tổ chức, cần truy bắt người khác, ngăn chặn tội phạm, truy tìm vật chứng hoặc vụ việc có nhiều tình tiết phức tạp.

Cha mẹ có phải bồi thường thiệt hại con gây ra không?

Khoản 3 Điều 33 quy định cha, mẹ hoặc người giám hộ của người chưa thành niên phạm tội có trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật. Mức và cách bồi thường cụ thể theo pháp luật dân sự và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138