NghiemTrong.comNghiêm Trọng
Tội xâm phạm tính mạng, sức khoẻ

Cố ý gây thương tích Điều 134: tỷ lệ tổn thương bao nhiêu thì vào khoản nào

Đọc Điều 134 theo mốc 11% – 31% – 61%: khi nào dưới 11% vẫn là tội, sáu khoản ứng với khung nào, loại tội, thời hiệu và chuyện rút yêu cầu khởi tố.

Close-up of a doctor's hands clipping an x-ray film onto a lightbox in a quiet hospital room, a Vietnamese patient blurred in the background, soft clinical blue light

Điều 134 Bộ luật Hình sự phân khung chủ yếu theo tỷ lệ tổn thương cơ thể với ba mốc 11%, 31% và 61%: từ 11% đến 30% là khoản 1 (tù đến 03 năm), từ 31% đến 60% là khoản 2 (tù 02 đến 06 năm), từ 61% trở lên là khoản 3 (tù 05 đến 10 năm); làm chết người là khoản 4 (tù 07 đến 14 năm). Dưới 11% vẫn có thể là tội nếu thuộc một trong mười tình tiết ở khoản 1, như dùng hung khí nguy hiểm hay có tính chất côn đồ.

Ngoài tỷ lệ, số người bị hại và các tình tiết từ điểm a đến điểm k khoản 1 có thể đẩy hành vi lên một khoản cao hơn. Vì vậy cùng một tỷ lệ 35%, có người ở khoản 2, có người ở khoản 3. Bài này đặt các mốc vào bảng, tính loại tội và thời hiệu cho từng khoản, rồi nói đến điểm hay bị hỏi nhất: rút yêu cầu khởi tố có làm dừng vụ án không.

Bảng sáu khoản theo tỷ lệ tổn thương

Đọc bảng theo hàng: tìm tỷ lệ và số người bị hại trước, rồi xem có tình tiết điểm a đến k khoản 1 hay không. Loại tội tính theo mức cao nhất của khung (Điều 9), thời hiệu theo Điều 27.

KhoảnTrường hợp chínhKhung hình phạtLoại tộiThời hiệu
111%–30%; hoặc dưới 11% kèm một tình tiết điểm a–kCải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc tù 06 tháng–03 nămÍt nghiêm trọng05 năm
231%–60%; hai người trở lên mỗi người 11%–30%; phạm tội 02 lần trở lên; tái phạm nguy hiểm; 11%–30% kèm tình tiết a–kTù 02–06 nămNghiêm trọng10 năm
361% trở lên; hai người trở lên mỗi người 31%–60%; 31%–60% kèm tình tiết a–k; hai người trở lên mỗi người 11%–30% kèm tình tiết a–kTù 05–10 nămRất nghiêm trọng15 năm
4Làm chết người; biến dạng vùng mặt 61% trở lên; hai người trở lên mỗi người 61% trở lên; 61% trở lên kèm tình tiết a–k; hai người trở lên mỗi người 31%–60% kèm tình tiết a–kTù 07–14 nămRất nghiêm trọng15 năm
5Làm chết 02 người trở lên; hai người trở lên mỗi người 61% trở lên kèm tình tiết a–kTù 12–20 năm hoặc tù chung thânĐặc biệt nghiêm trọng20 năm
6Chuẩn bị vũ khí, hung khí, a-xít, hoá chất nguy hiểm hoặc lập, tham gia nhóm nhằm gây thương tíchCải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc tù 03 tháng–02 nămÍt nghiêm trọng05 năm

Chú ý khoản 4 có mức cao nhất 14 năm nên vẫn là rất nghiêm trọng, chưa sang đặc biệt nghiêm trọng. Chỉ khoản 5 mới có tù chung thân.

Dưới 11% khi nào vẫn là tội: mười tình tiết điểm a đến k

Thương tích dưới 11% mà không có tình tiết nào dưới đây thì thường không cấu thành tội này. Có một tình tiết là đủ vào khoản 1:

  • a) Dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người;
  • b) Dùng a-xít nguy hiểm hoặc hoá chất nguy hiểm;
  • c) Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ;
  • d) Đối với ông, bà, cha, mẹ, thầy giáo, cô giáo của mình, người nuôi dưỡng, chữa bệnh cho mình;
  • đ) Có tổ chức; e) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;
  • g) Trong thời gian đang bị giữ, tạm giữ, tạm giam, chấp hành án phạt tù hoặc đang ở trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc;
  • h) Thuê gây thương tích hoặc gây thương tích do được thuê; i) Có tính chất côn đồ;
  • k) Đối với người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân.

Cùng mười tình tiết này còn được dùng làm "đòn bẩy" ở các khoản trên: 11%–30% kèm tình tiết thì sang khoản 2, 31%–60% kèm tình tiết thì sang khoản 3, 61% trở lên kèm tình tiết thì sang khoản 4. Vì vậy câu hỏi "có dùng hung khí nguy hiểm không" thường quan trọng ngang con số giám định.

Ví dụ đọc khung theo ba bước

Giả định anh A đánh anh B sau một cuộc cãi vã, kết luận giám định tỷ lệ tổn thương cơ thể của B là 24%.

  1. Xác định tỷ lệ và số người: một người, 24% — nằm trong mốc 11%–30%, điểm xuất phát là khoản 1, khung tù đến 03 năm, tội ít nghiêm trọng, thời hiệu 05 năm.
  2. Rà mười tình tiết điểm a–k: nếu A dùng hung khí nguy hiểm, theo điểm đ khoản 2 hành vi chuyển sang khoản 2, tù 02 đến 06 năm, tội nghiêm trọng, thời hiệu 10 năm.
  3. Rà các trường hợp riêng của khoản 2: nếu A đã phạm tội này 02 lần trở lên hoặc tái phạm nguy hiểm, cũng vào khoản 2 dù không có hung khí. Không có gì thêm thì giữ khoản 1.

Đổi một dữ kiện: nếu B có tỷ lệ 45% và A dùng hung khí nguy hiểm, theo điểm c khoản 3 hành vi vào khoản 3, tù 05 đến 10 năm, tội rất nghiêm trọng, thời hiệu 15 năm. Một con số giám định chênh vài phần trăm quanh mốc 31% hay 61% vì thế có thể làm thay đổi cả loại tội. Đó là lý do bên bị hại lẫn bên bị điều tra thường quan tâm tới việc giám định lại khi có căn cứ.

Rút yêu cầu khởi tố: chỉ áp dụng cho khoản 1

Khoản 1 Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự quy định chỉ được khởi tố vụ án về tội phạm ở khoản 1 Điều 134 khi có yêu cầu của bị hại hoặc người đại diện của bị hại. Nếu người đã yêu cầu rút yêu cầu thì vụ án phải được đình chỉ, trừ khi có căn cứ cho thấy việc rút là do bị ép buộc, cưỡng bức. Người đã rút thì không có quyền yêu cầu lại, trừ trường hợp bị ép buộc.

Hai điểm hay bị nhầm. Thứ nhất, từ khoản 2 trở lên, rút đơn không làm dừng vụ án; sự đồng thuận và bồi thường chỉ có ý nghĩa như tình tiết giảm nhẹ khi quyết định hình phạt. Thứ hai, "khoản 1" ở đây là khoản 1 theo đánh giá của cơ quan tố tụng; nếu sau giám định hay điều tra hành vi chuyển sang khoản 2 vì có tình tiết như hung khí nguy hiểm, quyền rút yêu cầu không còn tác dụng như trước.

Vì quyền rút yêu cầu không thể dùng lại, bên bị hại nên cân nhắc kỹ trước khi rút, nhất là khi việc bồi thường chưa hoàn tất.

Hình sự, hành chính hay chỉ là dân sự

Dưới 11% và không có tình tiết điểm a–k. Thường không cấu thành tội theo Điều 134. Hành vi đánh nhau vẫn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định về an ninh, trật tự, và bên gây thương tích vẫn phải bồi thường thiệt hại về sức khoẻ theo pháp luật dân sự.

Có tỷ lệ hoặc tình tiết đủ khoản 1 trở lên. Là tội phạm. Nghĩa vụ bồi thường dân sự đi kèm vẫn còn, thường được giải quyết cùng vụ án hình sự.

Hậu quả chết người. Ranh giới với tội giết người nằm ở lỗi: nếu chỉ nhằm gây thương tích nhưng nạn nhân chết ngoài ý muốn, hành vi được xét ở điểm a khoản 4 Điều 134; nếu chứng minh được lỗi cố ý nhằm vào tính mạng, hành vi là giết người theo Điều 123.

Có yếu tố bị kích động hoặc phòng vệ. Nếu thương tích từ 31% trở lên xảy ra trong trạng thái kích động mạnh do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân, hoặc do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng, hành vi được xét ở Điều 135 hoặc Điều 136 với khung nhẹ hơn nhiều.

Người 14–16 tuổi và những chỗ thường hiểu sai

Khoản 2 Điều 12 liệt kê Điều 134 trong các tội người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự, nhưng chỉ khi là tội rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng. Đối chiếu với bảng ở trên, đó là khoản 3, khoản 4 và khoản 5. Hành vi ở khoản 1 hoặc khoản 2 của người trong độ tuổi này không bị truy cứu theo điều này; việc xử lý khi đó thuộc các biện pháp khác ngoài hình sự.

Một hiểu sai phổ biến là coi tỷ lệ thương tích là thứ duy nhất quyết định. Thực tế "có tính chất côn đồ", "dùng hung khí nguy hiểm" hay "đối với người dưới 16 tuổi" có sức nặng tương đương một bậc tỷ lệ. Hiểu sai thứ hai là nghĩ đánh nhau "hai bên cùng có lỗi" thì không ai bị xử; mỗi người gây thương tích cho người kia đều có thể bị xem xét riêng.

Hiểu sai thứ ba liên quan tới khoản 6: chuẩn bị hung khí hoặc tham gia nhóm nhằm gây thương tích đã có thể bị truy cứu dù chưa ai bị thương, vì Điều 14 khoản 2 liệt kê Điều 134 trong các tội mà người chuẩn bị phạm tội phải chịu trách nhiệm.

Khi nào nên gặp luật sư

Nên gặp luật sư hình sự khi kết luận giám định nằm sát mốc 31% hoặc 61%, khi hồ sơ có tranh cãi về "hung khí nguy hiểm" hay "tính chất côn đồ", hoặc khi có yếu tố bị kích động, phòng vệ. Đây là những chỗ chỉ một đánh giá khác đi cũng làm thay đổi khoản, loại tội và thời hiệu.

Câu hỏi nên đặt cho luật sư: hành vi đang được xét theo khoản nào và dựa trên tình tiết nào; có căn cứ đề nghị giám định lại không; nếu thuộc khoản 1 thì việc rút yêu cầu khởi tố cần lưu ý gì; bồi thường thế nào để được ghi nhận là tình tiết giảm nhẹ. Bên bị hại cũng nên hỏi về quyền yêu cầu bồi thường và quyền tham gia tố tụng của mình. Thông tin ở đây là pháp luật chung, không thay ý kiến của người đã đọc hồ sơ.

Câu hỏi thường gặp

Gây thương tích 11% đi tù bao nhiêu năm?

Tỷ lệ 11% đến 30% thuộc khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự, khung là cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc tù từ 06 tháng đến 03 năm. Nếu kèm tình tiết như dùng hung khí nguy hiểm thì chuyển lên khoản 2, tù từ 02 đến 06 năm.

Đánh người dưới 11% có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Chỉ khi có một trong mười tình tiết từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều 134, ví dụ dùng hung khí nguy hiểm, có tính chất côn đồ, đánh người dưới 16 tuổi. Không có tình tiết nào thì thường bị xử phạt hành chính và phải bồi thường.

Rút đơn yêu cầu khởi tố tội cố ý gây thương tích thì vụ án có dừng không?

Chỉ dừng nếu vụ án thuộc khoản 1 Điều 134, theo Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự, và việc rút không do bị ép buộc. Từ khoản 2 trở lên vụ án vẫn tiếp tục. Người đã rút thì không được yêu cầu lại.

Thời hiệu truy cứu tội cố ý gây thương tích là bao lâu?

Tuỳ khoản: khoản 1 và khoản 6 là 05 năm, khoản 2 là 10 năm, khoản 3 và khoản 4 là 15 năm, khoản 5 là 20 năm, theo Điều 27 Bộ luật Hình sự và mức cao nhất của từng khung.

Gây thương tích làm nạn nhân chết thì có phải tội giết người không?

Không nhất thiết. Nếu chỉ cố ý gây thương tích và cái chết nằm ngoài ý muốn, hành vi thuộc điểm a khoản 4 Điều 134, tù từ 07 đến 14 năm. Nếu chứng minh được lỗi cố ý tước đoạt tính mạng thì là tội giết người.

Học sinh 15 tuổi đánh bạn gây thương tích có bị xử lý hình sự không?

Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi chỉ chịu trách nhiệm theo Điều 134 khi hành vi thuộc khoản 3, 4 hoặc 5, tức tội rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng, theo khoản 2 Điều 12. Khoản 1 và 2 không truy cứu với độ tuổi này.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138