NghiemTrong.comNghiêm Trọng
Tội về giao thông, môi trường, mạng

Tội đua xe trái phép: khi nào bị truy cứu, khung phạt Điều 266 và tuổi chịu tội

Đua xe trái phép bị xử lý hình sự khi gây thương tích từ 31%, thiệt hại từ 50 triệu đồng hoặc đã bị phạt mà tái phạm. Bảng khoản, loại tội và tuổi 14 – 16.

Empty suburban road at midnight under sodium streetlights, two Vietnamese teenagers seen from behind standing beside parked motorbikes, long lens from far away, cold blue haze

Người đua trái phép ô tô, xe máy hoặc xe có gắn động cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 266 Bộ luật Hình sự khi gây thương tích cho một người với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% trở lên, gây thiệt hại tài sản từ 50 triệu đồng, hoặc khi đã bị xử phạt hành chính, đã bị kết án về hành vi đua xe mà còn vi phạm. Khung nhẹ nhất là phạt tiền 10 đến 50 triệu đồng, khung nặng nhất là tù 12 đến 20 năm.

Bốn khoản chính của Điều 266 trải qua ba loại tội: khoản 1 ít nghiêm trọng, khoản 2 và khoản 3 rất nghiêm trọng, khoản 4 đặc biệt nghiêm trọng. Vì Điều 266 nằm trong danh sách của khoản 2 Điều 12, người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi cũng phải chịu trách nhiệm ở các khoản 2, 3 và 4. Người tổ chức cuộc đua bị xét theo một điều riêng, Điều 265, với khung nặng hơn và không cần hậu quả.

Ba cửa để hành vi đua xe bước vào luật hình sự

Khoản 1 Điều 266 mở ra ba con đường khác nhau. Chỉ cần đi vào một con đường là đủ dấu hiệu định tội:

  • Gây thương tích cho một người với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%. Mức này thấp hơn nhiều so với ngưỡng 61% của tội vi phạm quy định về tham gia giao thông ở Điều 260. Luật nhìn đua xe là hành vi cố ý tạo ra nguy hiểm, nên đặt ngưỡng thấp hơn.
  • Gây thiệt hại tài sản từ 50 triệu đến dưới 100 triệu đồng. Một lần va quẹt làm hỏng ô tô của người khác ở mức này đã đủ khoản 1.
  • Đã bị xử phạt hành chính về hành vi đua xe hoặc tổ chức đua xe, hoặc đã bị kết án về một trong hai tội này, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm. Cửa thứ ba không đòi hỏi bất kỳ hậu quả nào. Người đã từng bị phạt vì đua xe, lần sau bị bắt khi đang đua dù không ai bị thương vẫn có thể bị truy cứu.

Theo cách hiểu thông thường, đua xe là hai người trở lên điều khiển phương tiện có gắn động cơ ganh đua nhau về tốc độ trên đường giao thông mà không được phép. Xe đạp không có động cơ không thuộc phạm vi Điều 266. Một người phóng nhanh một mình, lạng lách, không có đối thủ ganh đua thường được xem xét theo các quy định về vi phạm giao thông khác, như Điều 260 nếu gây hậu quả, hoặc tội gây rối trật tự công cộng tuỳ hoàn cảnh.

Nhóm người đi theo cổ vũ, chặn đường cho cuộc đua có thể bị xem xét ở vai trò đồng phạm hoặc vi phạm khác; việc này phụ thuộc vào mức độ tham gia cụ thể.

Bảng khoản Điều 266: khung phạt, loại tội, thời hiệu

Loại tội tính theo mức cao nhất của từng khung (Điều 9), thời hiệu theo khoản 2 Điều 27.

KhoảnTình tiết chínhKhung hình phạtLoại tộiThời hiệu
Khoản 1Thương tích một người 31% – 60%; tài sản 50 đến dưới 100 triệu đồng; hoặc đã bị phạt hành chính, đã bị kết án mà còn vi phạmPhạt tiền 10 – 50 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc tù 6 tháng – 3 nămÍt nghiêm trọng5 năm
Khoản 2Làm chết người; một người từ 61%; nhiều người tổng 61% – 121%; tài sản 100 đến dưới 500 triệu đồng; bỏ chạy hoặc không cứu giúp người bị nạn; tham gia cá cược; chống người giải tán cuộc đua; tại nơi đông dân cư; tháo thiết bị an toàn; tái phạm nguy hiểmPhạt tiền 50 – 150 triệu đồng hoặc tù 3 – 10 nămRất nghiêm trọng15 năm
Khoản 3Làm chết 2 người; nhiều người tổng 122% – 200%; tài sản 500 triệu đến dưới 1,5 tỷ đồngTù 7 – 15 nămRất nghiêm trọng15 năm
Khoản 4Làm chết từ 3 người; từ 3 người tổng từ 201%; tài sản từ 1,5 tỷ đồngTù 12 – 20 nămĐặc biệt nghiêm trọng20 năm
Khoản 5Hình phạt bổ sungPhạt tiền 10 – 50 triệu đồng——

Khoản 2 là khoản rộng nhất và cũng là khoản bất ngờ nhất: chỉ cần cuộc đua diễn ra "tại nơi tập trung đông dân cư" cùng với điều kiện cơ bản của khoản 1, khung đã lên tù 3 đến 10 năm. Khoản 2 có phạt tiền là hình phạt chính dù là tội rất nghiêm trọng; điều này phù hợp với điểm b khoản 1 Điều 35, cho phép phạt tiền là hình phạt chính với một số tội rất nghiêm trọng xâm phạm an toàn công cộng.

Người từ 14 đến dưới 16 tuổi đua xe: đọc Điều 12 cùng bảng trên

Từ đủ 16 tuổi trở lên chịu ở mọi khoản. Một thanh niên 17 tuổi đã bị phạt hành chính vì đua xe, nay bị bắt khi đang đua lần nữa, có thể bị truy cứu theo khoản 1 Điều 266 dù không gây thương tích cho ai.

Từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi chỉ chịu ở khoản 2, 3, 4. Khoản 2 Điều 12 liệt kê Điều 266 trong nhóm tội mà người ở độ tuổi này phải chịu, nhưng chỉ với tội rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng. Đối chiếu bảng trên, đó là khoản 2 trở lên. Em 15 tuổi tham gia đua xe tại khu đông dân cư và gây thương tích 40% cho một người có thể bị truy cứu theo khoản 2.

Khoản 1 không áp dụng cho người dưới 16 tuổi. Em 15 tuổi đã bị phạt hành chính vì đua xe, nay tái phạm mà không gây hậu quả, không thuộc tình tiết nào của khoản 2, thì không bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội đua xe. Các biện pháp xử lý hành chính vẫn có thể được áp dụng.

Dưới 14 tuổi không chịu trách nhiệm hình sự. Phần bồi thường thiệt hại vẫn đặt ra theo pháp luật dân sự với cha mẹ hoặc người giám hộ. Người giao xe cho em còn có thể bị xem xét theo Điều 264 nếu em gây tai nạn đủ ngưỡng.

Tổ chức đua xe theo Điều 265: không cần hậu quả vẫn là tội

Người đứng ra tổ chức cuộc đua bị xét riêng ở Điều 265. Khoản 1 không đòi hỏi bất kỳ hậu quả nào: chỉ cần tổ chức trái phép việc đua xe có gắn động cơ là đủ.

KhoảnTình tiết chínhKhung hình phạtLoại tộiThời hiệu
Khoản 1Tổ chức trái phép việc đua xePhạt tiền 30 – 100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù 1 – 5 nămNghiêm trọng10 năm
Khoản 2Từ 10 xe hoặc 2 cuộc đua cùng lúc; tổ chức cá cược; tại nơi đông dân cư; làm chết người; thương tích từ 61%; tài sản 100 đến dưới 500 triệu đồng; tái phạmPhạt tiền 100 – 500 triệu đồng hoặc tù 4 – 10 nămRất nghiêm trọng15 năm
Khoản 3Làm chết 2 người; nhiều người tổng 122% – 200%; tài sản 500 triệu đến dưới 1,5 tỷ đồng; tái phạm nguy hiểmTù 8 – 15 nămRất nghiêm trọng15 năm
Khoản 4Làm chết từ 3 người; từ 3 người tổng từ 201%; tài sản từ 1,5 tỷ đồngTù 12 – 20 năm hoặc tù chung thânĐặc biệt nghiêm trọng20 năm

So sánh nhanh: người tổ chức ở khoản 1 Điều 265 đã là tội nghiêm trọng, trong khi người đua ở khoản 1 Điều 266 chỉ là tội ít nghiêm trọng. Khoản 4 Điều 265 có tù chung thân, còn khoản 4 Điều 266 dừng ở 20 năm tù. Khoản 5 Điều 265 cũng cho phép phạt tiền bổ sung 10 đến 50 triệu đồng.

Đua xe gây tai nạn: vì sao không xét theo Điều 260

Người đua xe gây tai nạn cũng là người tham gia giao thông vi phạm quy định. Nhưng khi hành vi là đua xe, Điều 266 là quy định chuyên biệt và được ưu tiên áp dụng. So sánh ngưỡng của hai điều cho thấy luật xử lý đua xe nghiêm hơn ngay từ khoản đầu.

Tiêu chíĐiều 260 (vi phạm khi tham gia giao thông)Điều 266 (đua xe trái phép)
Ngưỡng thương tích một ngườiTừ 61%Từ 31%
Ngưỡng thiệt hại tài sảnTừ 100 triệu đồngTừ 50 triệu đồng
Không cần hậu quảChỉ ở khoản 4, khi có khả năng thực tế gây hậu quả rất lớnKhi đã bị phạt hành chính, kết án về đua xe mà còn vi phạm
Làm chết một ngườiKhoản 1, tù 1 – 5 nămKhoản 2, tù 3 – 10 năm
Khung cao nhấtTù 7 – 15 nămTù 12 – 20 năm
Người 14 – dưới 16 tuổiKhông chịuChịu ở khoản 2, 3, 4

Cùng hậu quả làm chết một người, người lái xe vô ý vượt đèn đỏ thuộc khoản 1 Điều 260 với loại tội nghiêm trọng, còn người đang đua xe thuộc khoản 2 Điều 266 với loại tội rất nghiêm trọng và thời hiệu 15 năm. Sự khác biệt đến từ chỗ đua xe là hành vi chủ động tạo ra rủi ro cho người khác trên đường.

Những điều hay hiểu sai về đua xe

"Không đâm ai thì chỉ bị phạt hành chính." Đúng với lần đầu, nhưng sai với lần sau. Cửa thứ ba của khoản 1 Điều 266 chỉ cần đã từng bị phạt hành chính hoặc kết án về đua xe mà còn vi phạm.

"Chỉ người cầm lái mới có tội." Người tổ chức bị xét theo Điều 265, nặng hơn người đua. Người góp sức vào cuộc đua có thể bị xem xét ở vai trò đồng phạm tuỳ mức độ.

"Chưa đủ 16 tuổi thì không sao." Điều 266 và Điều 265 đều có trong khoản 2 Điều 12. Người từ 14 đến dưới 16 tuổi vẫn bị truy cứu nếu hành vi rơi vào khoản 2 trở lên.

"Bị thương nhẹ thì không đủ." Ngưỡng 31% của Điều 266 thấp hơn ngưỡng 61% ở tội vi phạm quy định về tham gia giao thông. Mức thương tích nhiều người coi là chưa nặng vẫn có thể đạt 31% khi giám định.

Khi nào nên gặp luật sư. Khi con em bị tạm giữ sau một cuộc đua, cha mẹ nên hỏi luật sư hình sự: con bị xem xét theo khoản nào, có thuộc diện chịu trách nhiệm theo độ tuổi không, có biên bản xử phạt hành chính về đua xe trước đây không, và giám định thương tích của người bị hại cho kết quả bao nhiêu. Thông tin này chỉ giúp hiểu khung luật, không thay cho việc xem xét hồ sơ cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

Đua xe trái phép bị phạt bao nhiêu năm tù?

Theo Điều 266, khoản 1 là tù 6 tháng đến 3 năm (hoặc phạt tiền, cải tạo không giam giữ), khoản 2 là tù 3 đến 10 năm, khoản 3 là tù 7 đến 15 năm, khoản 4 là tù 12 đến 20 năm. Khoản áp dụng phụ thuộc hậu quả và tình tiết.

Lần đầu bị bắt khi đang đua mà không gây tai nạn thì có bị xử lý hình sự không?

Thông thường là không, vì khoản 1 Điều 266 đòi hỏi hậu quả từ 31% thương tích hoặc 50 triệu đồng thiệt hại, hoặc đã bị phạt hành chính, kết án về đua xe trước đó. Lần đầu không có hậu quả thường dừng ở xử phạt hành chính.

Học sinh 15 tuổi đua xe có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Có thể, nếu hành vi thuộc khoản 2, 3 hoặc 4 Điều 266 vì đó là tội rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng mà khoản 2 Điều 12 buộc người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi chịu. Ở khoản 1 thì người dưới 16 tuổi không bị truy cứu.

Người tổ chức đua xe bị xử lý nặng hơn người đua không?

Nặng hơn. Khoản 1 Điều 265 không cần hậu quả, khung tù 1 đến 5 năm, là tội nghiêm trọng. Khoản 4 Điều 265 có tù chung thân, trong khi khung cao nhất của Điều 266 là tù 20 năm.

Thời hiệu truy cứu tội đua xe trái phép là bao lâu?

Khoản 1 Điều 266 là tội ít nghiêm trọng, thời hiệu 5 năm; khoản 2 và khoản 3 là tội rất nghiêm trọng, thời hiệu 15 năm; khoản 4 là tội đặc biệt nghiêm trọng, thời hiệu 20 năm, tính từ ngày thực hiện hành vi.

Đua xe đạp có bị xử lý theo Điều 266 không?

Điều 266 chỉ áp dụng với ô tô, xe máy hoặc các loại xe khác có gắn động cơ. Xe đạp thường không thuộc phạm vi điều này; nếu gây tai nạn thì có thể xem xét theo quy định khác tuỳ hậu quả và lỗi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138