NghiemTrong.comNghiêm Trọng
Tội về giao thông, môi trường, mạng

Gây tai nạn giao thông bị xử lý hình sự khi nào: năm khoản của Điều 260

Tai nạn giao thông thành tội khi có vi phạm quy định và hậu quả đủ ngưỡng của Điều 260. Đọc từng khoản: khung phạt, loại tội, thời hiệu và lúc được miễn.

Rain-soaked city intersection at night seen from a high window, a lone Vietnamese motorbike rider stopped at the curb with back to camera, amber streetlight reflections, wide angle

Một vụ tai nạn giao thông chỉ trở thành tội theo Điều 260 Bộ luật Hình sự khi người điều khiển phương tiện vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ và vi phạm đó gây ra hậu quả đủ ngưỡng: làm chết người, gây thương tích cho một người với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên, cho nhiều người với tổng tỷ lệ từ 61%, hoặc thiệt hại tài sản từ 100 triệu đồng. Khung nhẹ nhất là phạt tiền từ 30 đến 100 triệu đồng, khung nặng nhất là tù từ 7 đến 15 năm.

Điều 260 có năm khoản. Khoản 1 thuộc loại tội nghiêm trọng, khoản 2 và khoản 3 là tội rất nghiêm trọng, khoản 4 (chưa gây hậu quả nhưng có khả năng thực tế dẫn tới hậu quả lớn) là tội ít nghiêm trọng, còn khoản 5 là hình phạt bổ sung. Đây là tội do vô ý trong phần lớn trường hợp, nên có những hệ quả riêng như khả năng được miễn trách nhiệm hình sự khi người bị hại tự nguyện hoà giải. Bạn có thể đối chiếu từng khoản qua bảng và tình huống giả định dưới đây.

Ba điều kiện để một vụ va chạm trở thành tội theo Điều 260

Có vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ. Người bị truy cứu phải là người tham gia giao thông và đã làm trái một quy tắc cụ thể: đi sai làn, vượt không đúng chỗ, chạy quá tốc độ, không nhường đường, đi vào đường cấm, điều khiển xe khi có nồng độ cồn vượt quá mức quy định. Nếu người lái chấp hành đúng quy tắc và tai nạn xảy ra hoàn toàn do lỗi của bên kia hoặc do sự kiện bất ngờ, điều kiện đầu tiên đã không có.

Có hậu quả đạt ngưỡng của khoản 1. Khoản 1 Điều 260 chỉ liệt kê bốn loại hậu quả: làm chết người; gây thương tích cho một người với tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên; gây thương tích cho hai người trở lên với tổng tỷ lệ từ 61% đến 121%; thiệt hại tài sản từ 100 triệu đến dưới 500 triệu đồng. Một người bị thương 45% hoặc chiếc xe bị hỏng 80 triệu đồng chưa chạm ngưỡng của điều luật này.

Hậu quả phải do chính vi phạm đó gây ra. Giữa lỗi của người lái và hậu quả phải có quan hệ nhân quả. Người không đội mũ bảo hiểm bị một xe khác chạy ngược chiều đâm vào vẫn có vi phạm, nhưng việc không đội mũ không phải là nguyên nhân của cú va chạm. Cơ quan điều tra thường dựa vào khám nghiệm hiện trường, dấu vết phanh, dữ liệu ghi hình và giám định để xác định lỗi của từng bên.

Lỗi thường là vô ý. Người gây tai nạn không mong muốn hậu quả xảy ra. Đây là điểm tách Điều 260 khỏi tội giết người hoặc cố ý gây thương tích: nếu ai đó cố tình dùng xe lao vào người khác, hành vi không còn được xem xét theo Điều 260 nữa mà theo tội xâm phạm tính mạng, sức khoẻ tương ứng.

Bảng năm khoản Điều 260: khung phạt, loại tội, thời hiệu

Loại tội tính theo mức cao nhất của khung (Điều 9 Bộ luật Hình sự), thời hiệu truy cứu lấy theo loại tội tại khoản 2 Điều 27.

KhoảnTình tiết chínhKhung hình phạtLoại tộiThời hiệu
Khoản 1Làm chết một người; một người thương tích từ 61%; nhiều người tổng từ 61% đến 121%; tài sản từ 100 đến dưới 500 triệu đồngPhạt tiền 30 – 100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù 1 – 5 nămNghiêm trọng10 năm
Khoản 2Không có giấy phép lái xe; có nồng độ cồn vượt mức, có sử dụng chất ma tuý hoặc chất kích thích mạnh; bỏ chạy hoặc cố ý không cứu giúp người bị nạn; không chấp hành hiệu lệnh; làm chết 2 người; nhiều người tổng từ 122% đến 200%; tài sản từ 500 triệu đến dưới 1,5 tỷ đồngTù 3 – 10 nămRất nghiêm trọng15 năm
Khoản 3Làm chết từ 3 người; từ 3 người trở lên tổng từ 201%; tài sản từ 1,5 tỷ đồngTù 7 – 15 nămRất nghiêm trọng15 năm
Khoản 4Chưa gây hậu quả nhưng có khả năng thực tế dẫn tới hậu quả của khoản 3 nếu không được ngăn chặn kịp thờiPhạt tiền 10 – 50 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 1 năm hoặc tù 3 tháng – 1 nămÍt nghiêm trọng5 năm
Khoản 5Hình phạt bổ sungCấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định 1 – 5 năm——

Chỗ hay bị đọc nhầm là khoản 2. Chỉ cần một tình tiết như không có giấy phép lái xe hoặc bỏ chạy sau tai nạn, cùng hậu quả của khoản 1 (ví dụ làm chết một người), là khung đã nhảy lên tù 3 đến 10 năm và tội chuyển sang loại rất nghiêm trọng, với thời hiệu 15 năm thay vì 10 năm. Khoản 3 không có tình tiết hành vi, chỉ dựa vào số người chết, tổng tỷ lệ thương tật và giá trị thiệt hại.

Hình phạt bổ sung ở khoản 5 thường gặp với người hành nghề lái xe: toà án có thể cấm làm công việc lái xe trong một thời hạn từ 1 đến 5 năm sau khi chấp hành xong hình phạt chính.

Bốn tình tiết ở khoản 2 khiến khung phạt tăng gấp đôi

Bốn điểm a, b, c, d khoản 2 Điều 260 gắn với cách hành xử của người lái chứ không gắn với mức hậu quả. Chúng được cộng vào hậu quả tối thiểu của khoản 1; thiếu hậu quả đó thì bản thân tình tiết không tạo ra tội.

  • Không có giấy phép lái xe theo quy định. Áp dụng khi người lái không có giấy phép phù hợp với loại xe đang điều khiển. Người có giấy phép hạng thấp lái loại xe đòi hỏi hạng cao hơn cũng có thể bị xem xét theo điểm này.
  • Có nồng độ cồn vượt quá mức quy định, có sử dụng chất ma tuý hoặc chất kích thích mạnh khác. Mức được phép do pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đặt ra. Kết quả đo hơi thở hoặc xét nghiệm máu là chứng cứ quyết định. Điều 13 Bộ luật Hình sự nói rõ người dùng rượu, bia đến mức mất khả năng điều khiển hành vi vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự.
  • Bỏ chạy để trốn tránh trách nhiệm hoặc cố ý không cứu giúp người bị nạn. Rời hiện trường để đưa người bị nạn đi cấp cứu hoặc vì bị đám đông đe doạ là chuyện khác với bỏ chạy để không bị phát hiện; diễn biến cụ thể sẽ được làm rõ trong quá trình điều tra.
  • Không chấp hành hiệu lệnh của người điều khiển hoặc hướng dẫn giao thông. Ví dụ người cảnh sát giao thông ra hiệu dừng nhưng người lái vẫn tăng tốc rồi gây tai nạn.
  • Hậu quả lớn hơn khoản 1. Làm chết 2 người, tổng tỷ lệ tổn thương của nhiều người từ 122% đến 200%, hoặc thiệt hại tài sản từ 500 triệu đến dưới 1,5 tỷ đồng cũng đưa vụ việc vào khoản 2 mà không cần tình tiết hành vi nào.

Trong cùng một vụ có thể xuất hiện hai, ba tình tiết của khoản 2 cùng lúc. Khung vẫn là 3 đến 10 năm tù, nhưng số tình tiết sẽ ảnh hưởng đến mức án cụ thể toà án quyết định trong khung đó.

Đọc theo khoản qua năm tình huống giả định

Các tình huống dưới đây là giả định, chỉ để luyện cách đặt sự việc vào đúng khoản. Mỗi vụ thật còn phụ thuộc kết quả giám định, định giá và việc xác định lỗi.

Tình huốngHậu quả và tình tiếtKhoản áp dụng
Anh A vượt đèn đỏ, va vào người đi bộ, người này tử vong. Anh A dừng lại, gọi cấp cứu, có giấy phép, không uống rượuMột người chết, không có tình tiết khoản 2Khoản 1 – nghiêm trọng
Chị B chạy quá tốc độ, va chạm làm anh C bị thương 48%Thương tích một người dưới 61%Chưa đủ ngưỡng Điều 260; xử phạt hành chính và bồi thường dân sự
Anh D uống bia, đo nồng độ cồn vượt mức, đi sai làn làm một người bị thương 65%Hậu quả khoản 1 cộng điểm b khoản 2Khoản 2 – rất nghiêm trọng
Anh E chở hàng, ngủ gật lấn làn, làm hư hỏng ô tô và hàng hoá của người khác, thiệt hại định giá 620 triệu đồngTài sản từ 500 triệu đến dưới 1,5 tỷ đồngKhoản 2 – rất nghiêm trọng
Chị G lái xe khách chở quá số người, chạy ngược chiều trên đoạn đèo, bị lực lượng chức năng chặn lại trước khi xảy ra va chạmChưa có hậu quả nhưng có khả năng thực tế gây hậu quả khoản 3Có thể xem xét khoản 4 – ít nghiêm trọng

Tình huống của chị B cho thấy một hiểu lầm phổ biến: không phải cứ có người bị thương trong tai nạn là có tội. Tỷ lệ tổn thương cơ thể do cơ quan giám định pháp y xác định, thường chỉ có sau khi vết thương đã ổn định, nên trong những ngày đầu chưa ai nói chắc được vụ việc là hành chính hay hình sự.

Với tình huống của chị G, khoản 4 là quy định ít được áp dụng, đòi hỏi chứng minh "khả năng thực tế" dẫn tới hậu quả rất lớn, không phải mọi lỗi vi phạm nguy hiểm đều bị đưa vào khoản này.

Bồi thường, hoà giải và miễn trách nhiệm hình sự

Bồi thường dân sự luôn đi kèm, kể cả khi không có tội. Người gây thiệt hại phải bồi thường theo pháp luật dân sự dù vụ việc dừng ở xử phạt hành chính. Chủ xe và người lái có thể cùng liên đới trong một số trường hợp. Bồi thường không xoá bỏ tội, nhưng được tính là tình tiết giảm nhẹ theo điểm b khoản 1 Điều 51.

Khoản 1 có thể được miễn trách nhiệm hình sự khi hoà giải. Khoản 3 Điều 29 cho phép miễn trách nhiệm hình sự với người thực hiện tội phạm nghiêm trọng do vô ý hoặc tội ít nghiêm trọng gây thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ, tài sản, nếu đã tự nguyện bồi thường, khắc phục hậu quả và được người bị hại hoặc người đại diện hợp pháp tự nguyện hoà giải, đề nghị miễn. Khoản 1 Điều 260 là tội nghiêm trọng do vô ý nên nằm trong phạm vi này. Chữ "có thể" nghĩa là cơ quan có thẩm quyền xem xét, không phải tự động.

Khoản 2 và khoản 3 không thuộc trường hợp đó. Đây là tội rất nghiêm trọng nên không áp dụng khoản 3 Điều 29. Việc gia đình người bị hại có đơn bãi nại vẫn có giá trị như một tình tiết giảm nhẹ khi quyết định hình phạt, nhưng không làm dừng vụ án.

Người dưới 16 tuổi không chịu trách nhiệm theo Điều 260. Khoản 2 Điều 12 liệt kê các tội mà người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi phải chịu; Điều 260 không có trong danh sách. Một học sinh 15 tuổi gây tai nạn chết người không bị truy cứu theo điều này, nhưng người giao xe cho em có thể phải xem xét theo Điều 264, và gia đình vẫn bồi thường.

Những điều người dân hay hiểu sai về tội gây tai nạn

  • "Đã bồi thường đầy đủ thì không bị đi tù." Bồi thường là tình tiết giảm nhẹ. Chỉ khoản 1 mới có cửa miễn trách nhiệm theo khoản 3 Điều 29, và vẫn cần người bị hại tự nguyện hoà giải, đề nghị miễn.
  • "Xe to hơn thì có lỗi." Không có quy tắc nào như vậy. Lỗi thuộc về người vi phạm quy định gây ra va chạm; người đi xe máy, xe đạp hay đi bộ cũng có thể là người có lỗi.
  • "Người chết cũng có lỗi thì không ai có tội." Khi cả hai bên đều vi phạm, cơ quan điều tra xem vi phạm của người còn sống có phải là nguyên nhân gây ra hậu quả không. Lỗi hỗn hợp có thể làm giảm trách nhiệm bồi thường, còn trách nhiệm hình sự tuỳ vào mức độ vi phạm của từng bên.
  • "Không uống rượu thì không vào khoản 2." Khoản 2 còn có không có giấy phép, bỏ chạy, không chấp hành hiệu lệnh và các mức hậu quả lớn hơn.
  • "Chưa có kết quả giám định là chưa có gì." Thời hiệu tính từ ngày xảy ra tai nạn chứ không tính từ ngày có kết quả giám định; hồ sơ vẫn được lập ngay từ đầu.

Khi nào nên gặp luật sư và nên hỏi gì

Thời điểm nên hỏi ý kiến luật sư hình sự là khi có người chết hoặc bị thương nặng, khi cơ quan điều tra ra quyết định khởi tố, hoặc khi hai bên bắt đầu bàn chuyện bồi thường và hoà giải. Ở giai đoạn này, cách ghi biên bản thoả thuận, khoản tiền đã đưa và nội dung đơn của gia đình người bị hại đều ảnh hưởng đến quá trình giải quyết sau đó.

Một số câu nên hỏi: kết quả khám nghiệm hiện trường xác định lỗi thế nào; tỷ lệ tổn thương đã được giám định chưa và có thể đề nghị giám định lại không; vụ việc đang được xem xét theo khoản nào, có tình tiết nào của khoản 2 không; nếu là khoản 1 thì điều kiện áp dụng khoản 3 Điều 29 đã đủ chưa; phần bồi thường dân sự nên được tính theo những khoản nào và ai liên đới chịu.

Bạn cũng nên giữ lại hoá đơn viện phí, chứng từ chi trả, giấy tờ xe và giấy phép lái xe. Không nên tự tay sửa chữa phương tiện hoặc thay đổi hiện trường trước khi cơ quan chức năng làm việc xong, vì điều đó có thể bị hiểu là cản trở việc xác minh. Thông tin trên trang này chỉ giúp bạn hiểu khung luật; đánh giá một vụ việc cụ thể cần người có chuyên môn xem hồ sơ.

Câu hỏi thường gặp

Gây tai nạn làm chết một người thì đi tù bao nhiêu năm?

Nếu không có tình tiết nào của khoản 2, vụ việc thuộc khoản 1 Điều 260 với khung phạt tiền từ 30 đến 100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù từ 1 đến 5 năm. Có thêm tình tiết như không có giấy phép, có nồng độ cồn hay bỏ chạy thì khung là tù 3 đến 10 năm.

Người bị thương bao nhiêu phần trăm thì người gây tai nạn mới có tội?

Với một người bị thương, ngưỡng là tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên. Với hai người trở lên, tổng tỷ lệ từ 61% là đủ ngưỡng khoản 1. Dưới các mức này và không có ai chết, không có thiệt hại tài sản từ 100 triệu đồng thì chưa đủ yếu tố của Điều 260.

Gia đình người bị hại rút đơn thì vụ án có dừng lại không?

Điều 260 không phải tội chỉ khởi tố theo yêu cầu của bị hại, nên đơn rút không tự làm dừng vụ án. Ở khoản 1, nếu đủ các điều kiện của khoản 3 Điều 29 thì người phạm tội có thể được miễn trách nhiệm hình sự; ở khoản 2 và 3, đơn chỉ là tình tiết giảm nhẹ.

Thời hiệu truy cứu tội gây tai nạn giao thông là bao lâu?

Khoản 1 là tội nghiêm trọng nên thời hiệu 10 năm; khoản 2 và khoản 3 là tội rất nghiêm trọng nên thời hiệu 15 năm; khoản 4 là tội ít nghiêm trọng nên thời hiệu 5 năm. Thời hiệu tính từ ngày xảy ra tai nạn và có thể được tính lại theo khoản 3 Điều 27.

Học sinh 15 tuổi đi xe gây tai nạn chết người có bị xử lý hình sự không?

Không theo Điều 260, vì điều này không có trong danh sách tội mà người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi phải chịu tại khoản 2 Điều 12. Gia đình vẫn phải bồi thường thiệt hại, và người đã giao xe cho em có thể bị xem xét theo Điều 264 nếu đủ dấu hiệu.

Tai nạn chỉ làm hỏng xe, không ai bị thương thì có thể thành tội không?

Có, nếu thiệt hại tài sản do vi phạm quy định gây ra được định giá từ 100 triệu đồng trở lên. Từ 100 đến dưới 500 triệu đồng thuộc khoản 1, từ 500 triệu đến dưới 1,5 tỷ đồng thuộc khoản 2, từ 1,5 tỷ đồng trở lên thuộc khoản 3.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138